De impact van stress op je lichaam en geest
Wat is stress?
Stress is een natuurlijke reactie van ons lichaam op situaties die spanning of druk veroorzaken. In bepaalde gevallen, zoals bij acute stress, kan dit zelfs nuttig zijn: het stelt je in staat snel te reageren op onverwachte situaties (NHG, z.d.). Er zijn verschillende vormen van stress. Acute stress is kortdurend en helpt je bijvoorbeeld om scherp te blijven tijdens een presentatie. Hanteerbare stress treedt op wanneer stress tijdelijk aanwezig is en je voldoende herstelmomenten hebt. Wanneer stress echter langdurig aanhoudt, spreken we van chronische stress. Dit type stress kan ernstige lichamelijke en psychische klachten veroorzaken en heeft een negatieve invloed op je dagelijks functioneren (NHG, z.d.).
Neem voor meer informatie een kijkje op: https://www.hersenstichting.nl/de-hersenen/gezonde-hersenen/ontspanning/
Werkstress
Een bekende bron van stress is werkstress. Bij aanhoudende werkdruk of een constante drang om te presteren blijft het lichaam stresshormonen aanmaken, zoals adrenaline en cortisol. Hierdoor blijft het lichaam in een vecht-, vlucht- of bevriesstand, wat kan leiden tot een chronische hormonale disbalans (Wiezer et al., 2016)).
Lichamelijke reacties op stress
Wanneer je stress ervaart, reageert het lichaam direct: je hartslag stijgt, je ademhaling versnelt en je spieren spannen zich aan. Deze fysiologische reactie is nuttig bij kortdurende stress, maar bij langdurige stress ontstaan klachten. Je hartslag en ademhaling komen niet tot rust, waardoor je lichaam voortdurend alert blijft. Veelvoorkomende lichamelijke klachten zijn hoofdpijn, nek- en rugklachten, slapeloosheid, hyperventilatie, duizeligheid, zweten en trillen (iPractice, z.d.).
Mentale impact van stress
Ook mentaal heeft stress een grote impact. Langdurige stress zorgt voor piekeren, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en een opgejaagd gevoel. Daarnaast vergroot stress de kans op angst– en paniekaanvallen, depressie en zelfs posttraumatische stressstoornis (PTSS). Het kan leiden tot verlies van motivatie en het gevoel nergens meer zin in te hebben (Streur-Kranenburg, 2023).
Er is een oplossing!
Gelukkig is het mogelijk om stress te verminderen. Het begint met bewustwording en het nemen van regie over je stress. Dit kan bijvoorbeeld door ontspanningsoefeningen, het stellen van grenzen, voldoende rust nemen en tijd maken voor jezelf. Onze website biedt praktische oefeningen en tips om stress te leren herkennen en ermee om te gaan, neem bijvoorbeeld een kijkje op de pagina ‘adem in spanning uit’ op deze website.
Gebruikte literatuur:
iPractice. (2024, 8 april). Gevolgen van stress en lichamelijke stressklachten. iPractice. Geraadpleegd op 26 maart 2025, van https://ipractice.nl/klachten/stress/gevolgen/
NHG. (z.d.). Overspanning en burn-out. NHG-Richtlijnen. Geraadpleegd op 17 februari 2025, van https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/overspanning-en-burn-out
Streur-Kranenburg, M. (2023). Stress en ontspanning. In Bohn Stafleu van Loghum eBooks (pp. 91–105). https://doi.org/10.1007/978-90-368-2863-5_7
Wiezer, N. M., Sonneveld, M. H., TNO, TU Delft, Houtman, I., Van Den Bossche, S., & De Vroome, E. (2016). Tijdschrift voor Human Factors. In Tijdschrift Voor Human Factors (Vol. 41, Nummer 1).
Afbeeldingen zijn van Pexel